Potencjał osteopatii w prewencji cukrzycy typu drugiego i leczeniu jej powikłań

PL - 113 - Diabetes OMT

Światowy Dzień Walki z Cukrzycą organizowany pod auspicjami Międzynarodowego Towarzystwa ds. Cukrzycy i Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) obchodzony jest od roku 1991 i przypada na 14. listopada. Zgodnie z oficjalnymi danymi udostępnionymi na stronie internetowej Światowego Dnia Walki z Cukrzycą w roku 2015 na całym świecie schorzeniem tym dotkniętych było ponad 400 milionów dorosłych osób. W 2040 roku przewidywany jest wzrost liczby zachorowań do 600 milionów[1]. Głównym celem organizatorów zeszłorocznego Dnia Walki z Cukrzycą było zagwarantowanie możliwie wczesnej diagnostyki, co przyczynia się do zapobiegania powikłaniom chorobowym oraz przedwczesnej śmiertelności osób cierpiących na tę chorobę. Do najczęstszych powikłań należą przede wszystkim: ślepota, choroby układu sercowo-naczyniowego, uszkodzenia nerek oraz amputacje kończyn dolnych.

Regulacje prawne w zakresie kształcenia i wykonywania zawodu osteopaty różnią się w zależności od kraju w którym się praktykuje. W Stanach Zjednoczonych lekarze osteopaci (DO) i lekarze medycyny akademickiej (MD) różnią się od siebie jedynie tym, że ci ostatni nie odbywają zajęć z zakresu osteopatycznej medycyny manipulacyjnej. Tę sytuację należy odróżnić od tej, z jaką mamy do czynienia w Europie, gdzie tytuł osteopaty nie jest równoznaczny z dyplomem lekarskim. Szacuje się że w Stanach Zjednoczonych około 5% wszystkich lekarzy jest lekarzami osteopatii. W porównaniu z innymi lekarzami ponad połowa z nich praktykuje jako lekarze rodzinni i ogólni (General Practitioners, GPs). Z tego powodu zauważa się ich szczególne znaczenie w przypadku prewencji i leczenia pacjentów z cukrzycą typu drugiego.

_

W jaki sposób osteopatia może być pomocna w cukrzycy?

Amerykańscy lekarze osteopaci Jonhson i Shubrook opublikowali w roku 2013 pracę przeglądową prezentującą wyniki badań skuteczności terapii osteopatycznej w przypadku cukrzycy typu drugiego, a także zastosowanie środków terapeutycznych i prewencyjnych przy komplikacjach wynikających z tej choroby. Autorzy w swojej pracy wykorzystali różne badania zgromadzone w bazach medycznych takich jak PubMed i Google Scholar, a także archiwa JAOA (Journal of the American Osteopathic Association). Z punktu widzenia autorów następujące zagadnienia są godne uwagi:

_

Palpacja osteopatyczna i diagnostyka strukturalna: ze względu na szczegółową wiedzę w odniesieniu do odruchów trzewno-skórnych (wiscero-somatycznych) lekarze osteopaci są w stanie zwrócić uwagę na dysfunkcje somatyczne mające związek z poszczególnymi narządami. W przypadku cukrzycy typu drugiego można oczekiwać wystąpienia odruchu wiscero-somatycznego z trzustki oraz innych zaatakowanych schorzeniem narządów. Badanie przeprowadzone przez Licciardone i współpracowników[2] potwierdziło to przypuszczenie – u pacjentów z cukrzycą typu drugiego możliwe było zidentyfikowanie zmian tkankowych na poziomie pomiędzy Th11 i L2 po prawej stronie, co odpowiada unerwieniu nerek, których funkcja może ulegać zaburzeniu w przebiegu choroby. Autorzy na podstawie niewielkiego badania pilotażowego podjęli się dyskusji nad możliwością zgrubnego oceniania poziomu cukru we krwi ze względu na właściwości tkanek ciała; u pacjentów z podwyższonym poziomem cukru tkanki dawały poczucie pełności, napęcznienia i obrzmienia[3].

Uważność i skupienie w odniesieniu do własnego ciała: Dzięki terapii osteopatycznej możliwe jest ogólnie lepsze uświadomienie sobie funkcji własnego ciała, o czym autorzy donoszą na podstawie praktycznego doświadczenia. Szczególnie u pacjentów chorych na cukrzycę wzmożona uważność odgrywa istotne znaczenie. Związane jest to z dużymi wahaniami poziomu cukru we krwi w odpowiedzi na obciążenie fizyczne, stres lub inną chorobę. Zgodnie z wynikami badań naukowych pacjenci nie są w stanie dobrze oszacować poziomu cukru we krwi w normalnych, codziennych warunkach. Autorzy wskazują na potencjał terapii świadomości ciała, czyli tzw. „Body Awareness Therapy“, jako na sprawdzoną metodę (evidence based) fizjoterapeutyczną mającą wiele punktów stycznych z osteopatią, która z powodzeniem daje się stosować u osób cierpiących z powodu fibromialgii[4]. Dalsze badania powinny wykazać, czy także leczenie osteopatyczne może wzmocnić percepcję ciała.

Komplikacje w obrębie układu mięśniowo-szkieletowego: Poza schorzeniami naczyniowymi, które znajdują się w centrum uwagi w odniesieniu do powikłań cukrzycy (retinopatia, nefropatia, neuropatia), w późniejszych stadiach mogą także wystąpić następujące problemy w obrębie układu ruchu: zamrożony bark, ograniczona ruchomość stawów nadgarstkowych, przykurcz Dupuytrena, zespół cieśni nadgarstka, palec trzaskający (tendovaginitis stenosans), choroba Forestiera (Rozsiana samoistna hiperostoza szkieletu), zespół stopy cukrzycowej (np. stopa Charcota, neuroartropatia).

Najczęściej tego rodzaju komplikacje leczone są za pomocą fizjoterapii, leków przeciwzapalnych, zastrzyków z kortyzonu, bądź też interwencji chirurgicznych. W szczególności podawanie kortyzonu i zabiegi operacyjne wywierają negatywny w pływ na poziom cukru we krwi u diabetyków, a dodatkowo leczenie chirurgiczne wiąże się u tych osób ze znacznie większym ryzykiem powikłań niż u pacjentów nie obciążonych tym schorzeniem. W przypadku ograniczeń ruchowych osteopatia może odgrywać ważne miejsce w terapii osób z cukrzycą. Przy zespole cieśni nadgarstka oraz przykurczu Dupuytrena osteopatia okazała się być skuteczna jako terapia wspomagająca. W odniesieniu do wpływu na poziom cukru we krwi wyniki badań nie są ze sobą jednoznacznie zbieżne i uzależnione były od zastosowanej techniki.

Zapobieganie powikłaniom: Dzięki zdolnościom palpacyjnym lekarze osteopaci są w stanie zauważyć wcześnie drobne zmiany w układzie mięśniowo-szkieletowym swoich pacjentów, np. ograniczenia ruchomości w zespole cieśni nadgarstka, w kręgosłupie lub w barku. Z tego powodu istotna jest regularna kontrola wymienionych obszarów i szybkie zalecenie lub wdrożenie postępowania osteopatycznego w przypadku zauważenia restrykcji. Co więcej, ograniczenia ruchomości u pacjentów z cukrzycą mogą również wskazywać na problemy naczyniowe w danym obszarze (podwyższona częstość występowania retinopatii i chorób nerek u pacjentów z cukrzycą z ograniczeniami ruchu).

_

Potrzeba dalszych badań

Aczkolwiek dostępne są pewne badania nad zastosowaniem osteopatii u pacjentów z cukrzycą typu drugiego, tym nie mniej na podstawie ich przeglądu nie jest możliwe udzielenie wyczerpujących zaleceń terapeutycznych. Autorzy publikacji wielokrotnie wskazują otwarte kwestie wymagające dalszego zbadania, np.: randomizowanego badania z grupą kontrolną w celu sprawdzenia skuteczności osteopatii jako terapii (wspomagającej). Jako zmienne badane nadające się do wykorzystania w przypadku komplikacji chorobowych można wziąć pod uwagę między innymi zakresy ruchomości, jakość życia, a także świadomość ciała. Pod kątem cukrzycy należałoby również szczegółowo przebadać wspomniane już na wstępie odruchy wiscero-somatyczne.

 

Piśmiennictwo:

Johnson AW, Shubrook JH: Role of Osteopathic Structural Diagnosis and Osteopathic Manipulative Treatment for Diabetes Mellitus and Its Complications. J Am Osteopath Assoc. 2013 Nov;113(11):829-36

[1] https://weltdiabetestag.de/

[2] Licciardone JC, Fulda KG, Stoll ST, Gamber RG, Cage AC.: A case-control study of osteopathic palpatory findings in type 2 diabetes mellitus. Osteopath Med Prim Care. 2007;1:6.

[3] Nelson KE, Mnabhi AKS, Glonek T. The accuracy of diagnostic palpation: the comparison of soft tissue findings with random blood sugar in diabetic patients. Osteopath Fam Physician. 2010;2(6):165-169.

[4] Gard G: Body awareness therapy for patients with fibromyalgia and chronic pain. Disabil Rehabil. 2005 Jun 17;27(12):725-8.

No Comments

Leave a Comment